Wat is trauma sensitieve yoga (TSY)
Trauma-Sensitive Yoga is een wetenschappelijk bewezen interventie die wordt gebruikt ter ondersteuning van de therapeutische behandeling van PTSS, ontwikkelings-, en complex trauma. Deze methode is ontwikkeld aan het Center for Trauma and Embodiment bij het Justice Resource Institute (JRI) in Brookline, Massachusetts, onder leiding van Bessel van der Kolk en David Emerson. TSY maakt gebruik van kernconcepten uit traumatheorie, hechtingstheorie, neurowetenschap en yoga om effectief te zijn in zijn aanpak.
Tijdens het bewegen is het belangrijk om te focussen op de interne ervaring, op hoe de bewegingen aanvoelen in plaats van hoe ze eruitzien. Dit nodigt je uit om beslissingen te nemen op basis van de sensaties in je lichaam. Deze benadering kan leiden tot een verbeterde relatie met je lichaam, waardoor je meer controle ervaart over zowel je lichaam als je leven in het algemeen. De effecten van TSY kunnen verder gaan dan de sessies zelf en zich manifesteren in je vermogen om actief keuzes te maken, zelfzorg te prioriteren en assertiever te zijn. Dit kan resulteren in een groter vermogen om beslissingen te nemen, zowel thuis als op het werk, gebaseerd op je innerlijke beleving.
Trauma komt van het Griekse woord voor verwonding, dat zowel fysieke als psychische schade kan omvatten. In reactie op trauma hebben zowel lichaam als geest normaal gesproken effectieve mechanismen. Het zenuwstelsel wordt geactiveerd door de hersenen bij dreiging of via signalen van de Nervus Vagus. Het lichaam reageert onmiddellijk met vecht-, vlucht- of bevriesreacties in het zenuwstelsel.
Trauma sensitieve yoga richt zich op het creëren van een veilige omgeving, het ontwikkelen van lichaamsbewustzijn en het reguleren van het zenuwstelsel. Deze yogavorm moedigt zelfzorg aan en biedt technieken om veiligheid en ontspanning te bevorderen in relatie tot trauma. Het brengt balans in het zenuwstelsel en ondersteunt het genezingsproces op fysiek, emotioneel en mentaal niveau.
Door middel van ademhaling, houdingen en meditatie helpt trauma sensitieve yoga individuen om trauma op een respectvolle manier te benaderen en te verwerken. Het helpt bij het herstellen van vertrouwen in het lichaam en het ontwikkelen van veerkracht. Het streven is om een gevoel van veiligheid en empowerment te cultiveren, essentiële elementen in het omgaan met trauma.
Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee belangrijke subsystemen, namelijk het sympathische en het parasympatische deel. Het sympathische gedeelte is verantwoordelijk voor het stimuleren van het lichaam om te reageren op stressoren door verschillende reacties op te wekken, zoals het verhogen van de hartslag, het versnellen van de ademhaling en het veroorzaken van zweten. Tijdens deze respons worden niet-essentiële lichaamsfuncties, zoals de blaas en darmen, tijdelijk uitgeschakeld om energie te concentreren op vitale processen. Hierdoor kan het voorkomen dat je in een stressvolle situatie het gevoel van controle kwijtraakt. Het parasympatische deel van het zenuwstelsel speelt een cruciale rol bij het herstellen van de rust en ontspanning van het lichaam zodra de stressor is verdwenen. Deze regulatie van processen verloopt onbewust en wordt onder andere gestuurd door signalen van de Nervus Vagus.
De Nervus Vagus, ook wel bekend als de zwervende zenuw, is de 10e hersenzenuw (craniale) zenuw in het lichaam. Deze specifieke zenuw staat bekend om zijn opmerkelijke lengte, die zich uitstrekt van de hersenstam, waar de vitale lichaamsfuncties worden gecontroleerd, tot alle organen in het lichaam. De Nervus Vagus werkt als een tweerichtingsverkeer, waarbij het niet alleen signalen uitzendt, maar ook ontvangt. De signalen die door de Nervus Vagus worden verzonden, worden opgevangen en doorgestuurd naar het zenuwstelsel. Gelukkig reageert de Nervus Vagus ook op co-regulatie; in een veilige omgeving kan het positief worden beïnvloed. Deze unieke kenmerken maken de Nervus Vagus een onmisbaar onderdeel van het zenuwstelsel in ons lichaam. Het is fascinerend hoe deze zenuwverbinding een cruciale rol speelt in het reguleren van diverse functies en processen binnen ons lichaam.
Meestal kunnen mensen trauma (met behulp van een ondersteunende omgeving) zelf goed verwerken. Het trauma wordt cognitief verwerkt. Het trauma wordt dan netjes opgeborgen in een mentaal kastje. Het kan soms even aangeraakt worden, maar ook weer netjes opgeborgen. Het lichaam levert een bepaalde inspanning en kan zich daarna weer ontspannen als het signaal "veilig" gegeven wordt door de Nervus Vagus aan het zenuwstelsel.
Wanneer trauma niet adequaat wordt verwerkt, bijvoorbeeld doordat je gedwongen werd om ergens te blijven terwijl je innerlijke stem schreeuwde om weg te gaan, of omdat je ontoereikende steun kreeg van je omgeving, kan dit leiden tot het ontwikkelen van een Post-Traumatische Stress Stoornis (PTSS). Het komt vaak voor dat PTSS pas weken, maanden of zelfs jaren later naar voren komt. Dit geldt met name bij complexe PTSS, die ontstaat in de vroege kindertijd door verwaarlozing, seksueel misbruik en/of lichamelijke mishandeling. In beide situaties raakt de Nervus Vagus ontregeld en stuurt onjuiste signalen naar het zenuwstelsel. De Nervus Vagus ziet dan gevaar waar dat niet werkelijk aanwezig is en slaagt er niet in om het signaal "veilig" door te geven zodra het gevaar geweken is. Als gevolg hiervan kunnen het lichaam en de geest niet goed ontspannen en raken ze overbelast. Dit uit zich onder andere in slaapproblemen, een verhoogde hartslag, hoofdpijn, verminderde concentratie, woede-uitbarstingen, hyperalertheid, nervositeit en het ervaren van verontrustende, sombere gedachten en gevoelens.
Indien de cognitieve verwerking niet soepel verloopt, bestaat er een breed scala aan beschikbare therapieën die gericht zijn op het correct verwerken van het trauma. Tijdens het moment van trauma schakelen de hersenen vaak overbodige functies tijdelijk uit, omdat deze te veel energie vereisen en alle beschikbare energie nodig is om het levensgevaar af te wenden. Het trauma wordt meestal niet volledig of slechts fragmentarisch opgeslagen in het verbale geheugen, aangezien de energie destijds niet beschikbaar was voor woorden, beelden, geluiden en geuren. Desalniettemin kunnen deze ervaringen (beelden, geluiden, geuren en gevoelens) wel triggers worden. Herhaalde blootstelling aan bepaalde prikkels kan sensaties opwekken die onbewust herinneren aan het trauma, waardoor het zenuwstelsel opnieuw geactiveerd wordt, zelfs als er op dat moment geen direct gevaar dreigt. Op dat moment wordt het trauma getriggerd en ontstaat posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Het is nu cruciaal om de Nervus Vagus en daarmee het zenuwstelsel tot rust te brengen en nieuwe gevoelens van controle en veiligheid te bieden. Trauma sensitieve yoga kan hierbij helpen, omdat het zich richt op het lichaam. Het biedt ontspanning op een zeer gevoelige manier. Het uiteindelijke doel is dat de beoefenaar leert controle te hebben over zijn eigen lichaam en begrijpt dat een traumatische ervaring een begin en een einde heeft.
Tijdens een traumatische gebeurtenis kon het lichaam eerder niet adequaat reageren op de stressor/agressor, omdat het lichaam en de geest gedwongen werden om in die situatie te blijven. Soms zat je letterlijk vast in een auto-ongeluk, moest je op je werk blijven om anderen te helpen, of dwong iemand van wie je afhankelijk was voor liefde en zorg je in een onveilige situatie te zijn (zoals bij complexe PTSS).... Er zijn vele manieren en redenen waarom een trauma niet op een constructieve manier verwerkt kan worden.
Het kan een diep gevoel van ontregeling en afsnijding van je lichaam en gevoel veroorzaken.
Samen gaan we in 1 op 1 sessies de weg bewandelen je weer contact te laten maken met jezelf.